Incoterms 2020 ฉบับเข้าใจง่าย: ใครจ่ายอะไร ความเสี่ยงส่งต่อตรงไหน

· อ่าน 8 นาที

Incoterms 2020 ฉบับเข้าใจง่าย: ใครจ่ายอะไร ความเสี่ยงส่งต่อตรงไหน

เลือก Incoterm ผิดข้อเดียว อาจทำให้คุณจ่ายค่าขนส่งซ้ำซ้อน หรือรับความเสี่ยงสินค้าเสียหายทั้งที่ยังไม่ได้แตะของเลย

สรุปสั้น

  • Incoterms กำหนด 3 เรื่อง: ใครจ่ายค่าอะไร ความเสี่ยงส่งต่อจุดไหน และใครจัดการพิธีการ
  • เทอมที่ใช้ได้ทุกรูปแบบขนส่งมี 7 ตัว ส่วน FAS FOB CFR CIF ใช้ได้เฉพาะทางทะเลเท่านั้น
  • FOB ความเสี่ยงส่งต่อเมื่อสินค้าอยู่บนเรือแล้ว ไม่ใช่ตอนส่งเข้าท่า
  • CIF บังคับประกันขั้นต่ำแค่ ICC(C) ซึ่งคุ้มครองน้อยมาก ส่วน CIP ต้องเป็น ICC(A)
  • DDP ผู้ขายรับผิดชอบถึงหน้าบ้านรวมภาษี แต่ผู้ขายต่างชาติมักไม่มีสถานะทางภาษีในไทย

Incoterms คือชุดข้อกำหนดมาตรฐานของหอการค้านานาชาติ (ICC) ที่ใช้ระบุในสัญญาซื้อขายระหว่างประเทศ ฉบับที่ใช้อยู่ปัจจุบันคือ Incoterms 2020 หน้าที่ของมันคือตอบคำถาม 3 ข้อให้ชัดเจน เพื่อไม่ต้องมาเถียงกันทีหลัง

  • ใครจ่ายค่าอะไร — ค่าขนส่ง ค่ายกตู้ ค่าพิธีการ ค่าประกัน
  • ความเสี่ยงส่งต่อตรงไหน — ถ้าของเสียหายระหว่างทาง ใครรับผิดชอบ
  • ใครจัดการพิธีการ — ฝั่งส่งออกและฝั่งนำเข้า

สิ่งที่ Incoterms ไม่ได้ กำหนดคือกรรมสิทธิ์ในสินค้า เงื่อนไขการชำระเงิน และกฎหมายที่ใช้บังคับ เรื่องพวกนี้ต้องเขียนในสัญญาแยกต่างหาก

แบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่

กลุ่มที่ 1: ใช้ได้กับการขนส่งทุกรูปแบบ (7 เทอม)

เทอมชื่อเต็มความเสี่ยงส่งต่อเมื่อ
EXWEx Worksสินค้าพร้อมให้รับ ณ โรงงานผู้ขาย
FCAFree Carrierส่งมอบให้ผู้ขนส่งที่ผู้ซื้อกำหนด
CPTCarriage Paid Toส่งมอบให้ผู้ขนส่งรายแรก
CIPCarriage and Insurance Paid Toส่งมอบให้ผู้ขนส่งรายแรก + ผู้ขายทำประกัน
DAPDelivered at Placeถึงปลายทางแล้ว ยังไม่ขนลง
DPUDelivered at Place Unloadedถึงปลายทางและขนลงแล้ว
DDPDelivered Duty Paidถึงปลายทาง ผ่านพิธีการและชำระภาษีแล้ว

ข้อสังเกต: DPU คือชื่อใหม่ของ DAT ใน Incoterms ฉบับก่อน และเป็นเทอมเดียวที่ผู้ขายต้องขนสินค้าลงจากพาหนะที่ปลายทาง

กลุ่มที่ 2: ใช้ได้เฉพาะทางทะเลและทางน้ำภายในประเทศ (4 เทอม)

เทอมชื่อเต็มความเสี่ยงส่งต่อเมื่อ
FASFree Alongside Shipวางสินค้าข้างเรือที่ท่าต้นทาง
FOBFree On Boardสินค้าอยู่บนเรือแล้ว
CFRCost and Freightสินค้าอยู่บนเรือแล้ว (ผู้ขายจ่ายค่าระวาง)
CIFCost, Insurance and Freightสินค้าอยู่บนเรือแล้ว + ผู้ขายทำประกัน
สี่เทอมนี้ ไม่ควรใช้กับตู้คอนเทนเนอร์ เพราะในทางปฏิบัติผู้ส่งออกส่งมอบตู้ที่ลานตู้ (CY) ไม่ใช่ข้างเรือ ถ้าใช้ FOB กับตู้คอนเทนเนอร์จะเกิดช่วงที่ไม่ชัดว่าใครรับความเสี่ยง ระหว่างที่ตู้อยู่ในลานรอขึ้นเรือ ICC แนะนำให้ใช้ FCA แทน

สามข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยที่สุด

1. เข้าใจว่า CIF แปลว่าประกันครอบคลุมทุกอย่าง

CIF บังคับประกันขั้นต่ำเพียง Institute Cargo Clauses (C) ซึ่งคุ้มครองเฉพาะความเสียหายจากเหตุใหญ่ เช่น เรือจม เรือชน ไฟไหม้ ไม่คุ้มครองของหาย ของแตก หรือเปียกน้ำจากฝน ถ้าต้องการคุ้มครองแบบ all risks ต้องระบุ ICC(A) ในสัญญาเอง หรือทำประกันเพิ่มเอง ต่างจาก CIP ที่ Incoterms 2020 ยกระดับให้บังคับ ICC(A) แล้ว

2. ใช้ EXW กับการนำเข้า โดยไม่รู้ว่าต้องทำพิธีการส่งออกเอง

EXW ผู้ขายแค่เอาของมาวางให้หน้าโรงงาน ภาระอื่นทั้งหมดเป็นของผู้ซื้อ รวมถึงพิธีการส่งออกในประเทศต้นทาง ซึ่งผู้ซื้อต่างชาติมักไม่มีสถานะทางกฎหมายที่จะยื่นได้ ในทางปฏิบัติจึงมักจบลงที่ต้องจ้างตัวแทนในประเทศนั้นเพิ่ม ถ้าจะให้ง่ายกว่าควรใช้ FCA

3. ตกลง DDP กับผู้ขายต่างประเทศ

DDP ดูสบายเพราะผู้ขายจัดการถึงหน้าบ้านรวมภาษี แต่ผู้ขายต่างชาติมักไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในไทย ทำให้เคลม VAT ขาเข้าคืนไม่ได้ และกลายเป็นต้นทุนจมของผู้ซื้อ ถ้าต้องการให้ผู้ขายส่งถึงที่จริงๆ DAP มักเหมาะกว่า แล้วผู้ซื้อจัดการพิธีการนำเข้าและภาษีเอง

เขียนในเอกสารอย่างไรให้ครบ

ระบุให้ครบทั้ง 3 ส่วนเสมอ: เทอม + สถานที่ + ฉบับปี

  • ✅ FCA Shanghai Port, Incoterms 2020
  • ✅ DAP 3656/30 ถนนพระราม 4 กรุงเทพฯ, Incoterms 2020
  • ❌ CIF เฉยๆ — ไม่ระบุท่าปลายทางและปีที่ใช้

การไม่ระบุปีเป็นปัญหาจริง เพราะ DAT/DPU และเงื่อนไขประกันของ CIP เปลี่ยนไปแล้วระหว่างฉบับ 2010 กับ 2020

สรุปสำหรับผู้นำเข้าไทย

ถ้าคุณนำเข้าและอยากคุมต้นทุนขนส่งเอง ให้ใช้ FCA หรือ FOB (เฉพาะสินค้าเทกอง) แล้วหาผู้ให้บริการขนส่งเอง — คุณจะเห็นโครงสร้างราคาชัดและเลือกได้ว่าจะประกันแค่ไหน ถ้าไม่อยากยุ่งเลยและยอมรับว่าค่าขนส่งบวกอยู่ในราคาสินค้า ให้ใช้ CIF หรือ CPT แต่อย่าลืมตรวจว่าประกันคุ้มครองพอหรือไม่

#Incoterms #ศุลกากร #นำเข้าส่งออก #โลจิสติกส์ #FOB #CIF

คลังความรู้

บทความที่เกี่ยวข้อง